Лямблиоз – ичак инвазияси бўлиб, одамларда энг кўп тарқалган касаллик ҳисобланади. Касаллик қўзғатувчиси – Lamblia intestinalis, биринчи марта 1859 йилда рус олими Д.Ф.Лямбл томонидан топилган.
Касаллик қўзғатувчисининг манбаи касал одам ва соғлом лямблия ташувчилар ҳисобланади, лекин лямблиялар ҳайвонларда ҳам учрайди, аммо улар лямблияни одамларга юқтирмайди.
Касаллик фекал-орал йўл билан юқади, асосий юқиш йўли сув, маиший-мулоқот йўлидир. Очиқ сув ҳавзалари ва бассейнларда лямблия цисталари бўлса чўмилиш айниқса хавфлидир. Маиший-мулоқот йўли билан умумий гигиена қоидаларига риоя қилмаганлар орасида (болалар муассасаларида, ясли, боғча, мактабларда шахсий гигиена қоидаларига риоя қилинмаса) юқиш хавфи катта бўлади.
Лямблиоз билан касалланиш жуда юқори бўлиб, у катталар ва болалар орасида кенг тарқалгандир. Чет эл олимларининг фикрича, ер юзи бўйича 20% одамлар лямблиоз билан зарарланганлар. Болалар ва катталар орасида касалланиш бир хил. Болалар муассасалари – боғча ва мактабдаги болалаларнинг касалланиши катталарга нисбатан кўпроқдир. Ясли, боғча, мактабдаги болалар орасидаги касалланиш 12-13%дан 30-35% гачани ташкил этади.
Лямблиозда мойиллик юқори бўлиб, кўпчилик учун юқиш дозаси 8-10 цистадан иборат. Айниқса, иммунитети паст бўлган одамлар лямблиозни тез юқтирадилар. Фекал орал механизим оркали юкади яъни сув оркали, алиментар йул билан, маиший-мулокат тарқалади. Ифлосланган пуллар, уй жихозлари, болалар уйинчоқлари, мева ва сабзавотлар тарқалиш омили хисобланади. Касаллик оқибатида одам вазн камайиши, бош айланиши, нерв системасида узгаришалар, гижжа ичакда булса ич қотиши ёки ичи кетади кунгил айнийди, базида қайт килади. Ёш болаларда ақлий ва жисмоний ривожланиши пасайиши, хотира сусайиб узлаштириш қобилияти пасайиб бориши мумкин.
Касалларни ўз вақтида даволаш, вақти вақти билан тиббий курикдан утиш (гижжа касалликларига текширтириш), шахсий гигиенага риоя қилиш даражасини кўтариш, сабзавот ва меваларни ювиб истемол килиш, умумсанитария шароитларни яхшилаш, сифатли тоза сув ёки қайнатилган сув ичишдан иборат.
ШАҢАРАҚ БИР МОЧАЛКАДАН ПАЙДАЛАНЫЎЫ МҮМКИН БЕ? Ҳәр бир шаңарақтың өзине тән гигиеналық әдетлери болады. Айырым үйлерде ҳәмме бир мочалкадан пайдаланса, базылары ҳәтте мочалкадан бир мәртеден артық пайдаланбайды. Қайсы жағдай шынында да гигиена көзқарасынан туўры болса, базылары буған тек ғана әдетленип қалған, болғаны. «Шаңарақлық» мочалкадан пайдаланыў қаншелли дурыс? Буған микробиологлар жуўап береди. Гигиена қағыйдаларына гөре, ҳәр бир адамның жеке мочалкасы ҳәм сүлгиси болыўы шәрт. Тис щёткасын айтпаса да болады. Өйткени ҳәр ким өз микробиозы, бактерияларына ийе болып, олар өзи ушын ғана қәўипсиз. Бирақ басқаларға зыян жеткерип қойыўы мүмкин. Биз айырым микроорганизмлер менен «апақ-шапақ» болып жасаймыз. Олар бәрқулла бизиң микрофлорамызда болады. Егер де оған сырттан жат денелер түссе, ортада қарама-қарсылық келип шығады. Бул ақыбетинде қышыма ҳәм бөртпелер сыяқлы қолайсыз жағдайлардан үлкен кеселликлерге дейин себеп болыўы мүмкин. Әдетте мочалка қурғап үлгермейди, себеби ол ҳәрдайым ығал жерде турады. Сол тәризде ол бактериялар, соның ишинде Staphylococcus aureus (алтын рең стафилококк) көбейиўи ушын қолай шараят жаратады. Бул бактерия көплеген кеселликлерди келтирип шығарыўы мүмкин: безеў (угри) сыяқлы жеңил тери инфекцияларынан баслап менингитге шекем. Кеселлик жуқтырыўдың алдын алыў ушын айрықша мочалкадан пайдаланыў, ислетип болғаннан кейин жақсылап жуўып кептириў талап етиледи.
Шадлық гормонлары туўралы
Денсаўлықтың дәрежелери
Мәмлекетлик медицина қамсызландырыў механизмлерин енгизиў бойынша әмелге асырылатуғын ис-илажлар ҳаққында МАҒЛЫЎМАТ
Биз түрли кеселликлерге қарсы гүресиўде дәрилерге сүйенемиз. Сол себепли, ҳәр бир шаңарақта үлкен бе, киши ме дәри қутысы болады. Ҳәтте дәрилер менен емлениўге қарсы адамлардың үйинде де биринши медициналық жәрдемди көрсетиўге мөлшерленген дәри қутысы бар. Олардан ең керек ўақытларда пайдаланып, дәртимизди жеңиллестиремиз. Усы дәри-дәрмақлардың биз билмеген қандай зыянлары бар? Бүгинги тема тап усы ҳаққында…