Билип қойған мақул

Альфина Махмудова, АИЖС орайының врач лаборанты
RA-img

  


Терлеў, тер шығыўы – бул не? Ол қандай пайда болады?

Терлеў, тер шығарыў – организмди суўытатуғын физиологиялық механизмлердиң бири. Терлеўде суў-дуз балансы сақланады ҳәм тери жүзесинен тер ажыралады. Терлеў үзликсиз, тийкарынан, рефлектор тәризинде болады. Терлеў рефлекси рецепторлары тери, силекей перделер ҳәм булшық етлерде, терлеў орайы бас мий, гипоталамус, узыншақ ҳәм арқа мийде жайласқан.

Жоқары температурада аўыр мийнет етилгенде, терморегуляцияның әҳмийети үлкен. Ҳаўа температурасы жоқары болғанда терлеў организмди ыссылап кетиўден сақлайды. Адам тыныш турғанында температура нормал болғанда терлеў билинбейди, бирақ териден суўдың пуўланыўы ҳәм терлеў есабына сезилмейтуғын дәрежеде ығаллықтың жоғалыўы байқалады (организм бир күнде орта есапта 500 мл.ге жақын суў жойтады).

Қоршаған орталық температурасы көтерилиўи менен тер безлери ҳәм басқа безлер искерлиги күшейиўи есабына адам көп терлейди. Мәселен, 50° тан жоқары температурада 1 саатта 2 л.ге дейин тер шығады.

 

Жүрек қанша турады?

Ең қымбат орган – бул анық адам жүреги, соның ушын көпшиликти бул орган негизинде қанша турады деген сораў қызықтырады. Рәсмий мағлыўматларға қарағанда, жүрек 150-160 мың долларға баҳаланады. Трансплантация хирургиясы пүткил дүньяда жүдә қымбат процедура есапланады. Оның баҳасы клиниканың жайласқан орнына ҳәм оның ҳалатына байланыслы. Жәҳән рейтингине қарағанда, ҳәр жылы шыпакерлер тәрепинен өткерилетуғын бундай операциялар санына баҳа тәсир етеди. Трансплантация операциясы баҳасы 250 ден 370 мың долларға дейин.

Адам органларын сатыў мүмкин болмағанлығы себепли, трансплантация тек донор қайтыс болғанынан кейин, оның шаңарағы, жақынлары ҳәм досларының жазба разылығы тийкарында әмелге асырылады. Билип қойың, Жүрек әдеўир қымбат турады. Соның ушын жүректи сақлаң!

 

Микроблар ең көп болатуғын буйымлар

Пуллар – бул микроблардың мәканы. Бир қағаз пулда олардың саны бирнеше жүз мыңға жетиўи мүмкин. Жәмийетлик орынларда жайласқан есиклер ручкасындағы микроблар болса пулдағы микроблардан кем емес.

Улыўма аўқатланыў орынлары менюсы – миллионлап микроблардың уясы. Ҳәзирги күнде ең көп микроблар тасыўшы қурылма бул, әлбетте, қолдағы телефонымыз! Жуқпалы кеселликлердиң алдын алыў ушын бул буйымларды услағаннан кейин, әлбетте, қолларыңызды жуўың!

 

Депрессия ма? Жақсылап терлеў керек!

Жаман кейпият ҳәм күшли стресс болғанда жақсылап терлеп, физикалық шынығыўлар менен шуғылланыў керек, дейди ҳиндстанлы алымлар. Белгили болыўына қарағанда, организм күшли терлегенде стресс гормонлары да шығып кетеди. Оның орнына кейпиятты көтериўши серотонин гормоны ислеп шығарыла баслайды.

 

Ең көп оқылғанлар

Гигиена қағыйдалары

ШАҢАРАҚ БИР МОЧАЛКАДАН ПАЙДАЛАНЫЎЫ МҮМКИН БЕ? Ҳәр бир шаңарақтың өзине тән гигиеналық әдетлери болады. Айырым үйлерде ҳәмме бир мочалкадан пайдаланса, базылары ҳәтте мочалкадан бир мәртеден артық пайдаланбайды. Қайсы жағдай шынында да гигиена көзқарасынан туўры болса, базылары буған тек ғана әдетленип қалған, болғаны. «Шаңарақлық» мочалкадан пайдаланыў қаншелли дурыс? Буған микробиологлар жуўап береди. Гигиена қағыйдаларына гөре, ҳәр бир адамның жеке мочалкасы ҳәм сүлгиси болыўы шәрт. Тис щёткасын айтпаса да болады. Өйткени ҳәр ким өз микробиозы, бактерияларына ийе болып, олар өзи ушын ғана қәўипсиз. Бирақ басқаларға зыян жеткерип қойыўы мүмкин. Биз айырым микроорганизмлер менен «апақ-шапақ» болып жасаймыз. Олар бәрқулла бизиң микрофлорамызда болады. Егер де оған сырттан жат денелер түссе, ортада қарама-қарсылық келип шығады. Бул ақыбетинде қышыма ҳәм бөртпелер сыяқлы қолайсыз жағдайлардан үлкен кеселликлерге дейин себеп болыўы мүмкин. Әдетте мочалка қурғап үлгермейди, себеби ол ҳәрдайым ығал жерде турады. Сол тәризде ол бактериялар, соның ишинде Staphylococcus aureus (алтын рең стафилококк) көбейиўи ушын қолай шараят жаратады. Бул бактерия көплеген кеселликлерди келтирип шығарыўы мүмкин: безеў (угри) сыяқлы жеңил тери инфекцияларынан баслап менингитге шекем. Кеселлик жуқтырыўдың алдын алыў ушын айрықша мочалкадан пайдаланыў, ислетип болғаннан кейин жақсылап жуўып кептириў талап етиледи.

Оптимистлер узақ жасайды

Замира Мадраимова, Нөкис қалалық 1-санлы шаңарақ поликлиникасының улыўма әмелият шыпакери

Шадлық гормонлары туўралы

Шүкирлик етпеймиз…

  

Аёллар саҳифаси

  

ҲАҚЫЙҚЫЙ САЛАМАТЛЫҚ ДЕГЕН НЕ?

Ж. Данебаев

Денсаўлықтың дәрежелери

«Мәмлекетлик медициналық қамсызландырыў механизмлерин енгизиўге байланыслы илажлар ҳаққында»ғы Президент Қарары қабыл етилди

Қурал Жалғасбаевич Камалов, Мәмлекетлик медициналық қамсызландырыў қоры аймақлық бөлими баслығы

Мәмлекетлик медицина қамсызландырыў механизмлерин енгизиў бойынша әмелге асырылатуғын ис-илажлар ҳаққында  МАҒЛЫЎМАТ

ДӘРИ ҚАШАН ЗӘҲӘРГЕ АЙЛАНАДЫ?

Биз түрли кеселликлерге қарсы гүресиўде дәрилерге сүйенемиз. Сол себепли, ҳәр бир шаңарақта  үлкен бе, киши ме дәри қутысы болады. Ҳәтте дәрилер менен емлениўге қарсы адамлардың үйинде де биринши медициналық жәрдемди көрсетиўге мөлшерленген дәри қутысы бар. Олардан ең керек ўақытларда пайдаланып, дәртимизди жеңиллестиремиз. Усы дәри-дәрмақлардың биз билмеген қандай зыянлары бар? Бүгинги тема тап усы ҳаққында…

Категориялар